W Polsce dostępnych jest kilka schematów opłacania składek ZUS. To, czy przedsiębiorca może skorzystać z wybranego schematu zależy od kilku czynników. Wpływ ma między innymi to, czy przedsiębiorca dopiero zaczyna działalność, czy może ją wznawia, jakie osiąga przychody i czy korzysta ze składek od przychodu albo czy na przykład ma już status emeryta.
Z ulgi na start mogą skorzystać ci przedsiębiorcy, którzy pierwszy raz zakładają działalność gospodarczą albo osoby, które wznawiają działalność po co najmniej 60 miesiącach od momentu zawieszenia działalności. W przypadku ulgi na start na okres 6 miesięcy przedsiębiorca opłaca jedynie składki za ubezpieczenie zdrowotne i nie podlega ubezpieczeniom społecznym. Co więcej składka zdrowotna wynosi co najmniej 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w IV kwartale poprzedniego roku.
Dla nowych przedsiębiorców lub tych, którzy ukończyli okres trwania ulgi na start stworzono możliwość przystąpienia do dwuletniej ulgi w opłacaniu składek ZUS. Preferencyjne składki uprawniają przedsiębiorcę do opłacania pomniejszonych składek ZUS, to znaczy w wymiarze minimum 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia. Co więcej ulga ta dotyczy tylko ubezpieczenia społecznego. Składka zdrowotna musi być opłacana bez względu na preferencje.
Mały ZUS plus dotyczy tych przedsiębiorców, którzy w poprzednim roku nie przekroczyli w przychodach kwoty 120 000 zł. Mały ZUS plus jest dla przedsiębiorców, którzy nie korzystają z ulgi na start lub preferencyjnych składek ZUS, nie korzystają z karty podatkowej przy zwolnieniu z VAT ani nie wykonują prac na rzecz byłego pracodawcy. Składki obliczane od dochodu można opłacać w ten sposób przez 36 miesięcy. Po tym czasie należy opłacać zwykłe składki, a do ulgi można na nowo przystąpić dopiero po 2 latach.
Przedsiębiorcy opłacający zwykłe składki ZUS są zobowiązani do opłacania 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Ponadto ten schemat obejmuje zarówno ubezpieczenie społeczne oraz zdrowotne.